الخامس عبد الملك مروان كنيت او ابو الوليد بود ، و خصمان او ، او را ابو الذباب گفتندى ، بسبب آنكه بوى دهان داشتى ، مگس بسيار جهت آن بوى ، بر وى جمع آمدى و ولادت او در سنه ست و عشرين بود ، و او مردى عاقل و دانا و شجاع بود ، اما بخيل بود ، او را بدين سبب رشح الحجر [ ( 1 ) ] گفتندى ، و او را بر معاملهء ديوان مدينه عامل كرده بودند ، و مروان او را بر معاملت حجر [ ( 2 ) ] فرمان گردانيده بود ، پس از آن در سنه خمس و ستين او را ولى [ ( 3 ) ] عهد كرد در شام ، و بسبب خروج عبد اللّه زبير ، در عهد عبد الملك فتنه در ميان خلق افتاد ، و عبد الملك لشكر از شام بعراق آورد ، و مصعب زبير را بكشت در سنه سبعين ، و حجاج را به جنگ عبد اللّه زبير فرستاد ، تا عبد اللّه زبير را بكشت ، و كعبه را خراب كرد و ولايت عراق و خراسان حجاج را داد ، و مهلب بن ابى صفره [ ( 4 ) ] را خراسان داد ، و پسر خود مسلم عبد الملك را بروم فرستاد ، تا قلاع و حصون بسيار فتح كرد ، و در پاى قسطنطنيه بنشست ، و در حدود مغرب فتوح بسيار كرد و در عهد او فتوح بسيار شد ، و مدت ولايت او از اول عهد بيست سال بود بعد از قتل عبد اللّه زبير ، سيزده سال و هژده روز بود . فرزندان او : وليد و سليمان و هشام و مسلمه و ابو بكر بودند . السادس وليد بن عبد الملك وليد بن عبد الملك ، كنيت او ابو العباس بود ، و او مردى بود فحش گوى و پليد چشم ، خبيث فعل ، و در عهد او قتيبه بن مسلم به ما وراء النهر رفت و فرغانه فتح كرد ، و با ترك طرخان تركستان [ ( 5 ) ] مصاف كرد ، و طرخان را بكشت و به خوارزم باز رفت ، و از غنايم آن فتوح ، صد هزار برده كودك از غلام و كنيزك ، بدست اهل اسلام افتاد ، و حجاج در آخر ايام وليد بمرد به علت ميل [ ( 6 ) ] و بىخوابى . چون حجاج سعد بن مسيب را كه از كبار

--> [ ( 1 ) ] كذا : ولى الكامل و سيوطى : رشح الحجاره [ ( 2 ) ] كذا ، در ( پ ) خوانده نمىشود [ ( 3 ) ] اصل : والى . [ ( 4 ) ] اصل : مهذب بن ابى صعوه ، از الكامل و غيره اصلاح شد . [ ( 5 ) ] كذا في الاصل . ولى در الكامل نيزك طرخان آمده ، كه از مرزبانان بادغيس و سواحل آمويه بود . [ ( 6 ) ] پ : سل ، ميل بمعنى جور و ظلم است ، مال : اى جار و ظلم ( المنجد ) .